باباافضل ، افضل الدین محمد بن حسین بن محمد خوزه مَرَقی کاشانی ، حکیم بزرگ اسلام و ایران در نیمة دوم قرن ششم و آغاز قرن هفتم . هر چند با تألیفات فلسفی فارسی و رباعیّات خود، در ایران مشهور است شرح حال او بدرستی معلوم نیست و تذکره نویسان که به مناسبت رباعیّاتش سخنی از او به میان آورده اند چیزی دربارة او نمی دانسته و افسانه هایی دربارة او پرداخته اند (دربارة این افسانه ها و رد آنها رجوع کنید به باباافضل کاشانی ، رباعیات ، مقدمة سعید نفیسی ، ص ۷ـ۱۸؛ مدرس رضوی ، ص ۲۰۵ـ۲۱۰). قدیمترین و صحیحترین اطّلاعات دربارة او در کتابی به نام مختصر فی ذکر الحکماء الیونانییّن و الملیین (چاپ محمد تقی دانش پژوه ، ص ۳۲۲ـ۳۲۴) آمده است . چون شرح حال نصیرالدین طوسی (ش ۷۴) آخرین شرح حال در این کتاب است می توان گفت که مؤلّف آن در اواخر قرن هفتم یا اوایل قرن هشتم می زیسته است . در این کتاب (ش ۷۰، ص ۳۲۲ـ۳۲۳) آمده است : «افضل الدین محمدبن مَرَقی کاشی فاضل دانشمند و دانای ژرف نگر در علوم الهی بود. در علوم الهی و طبیعی و طب و جز آن رِساله ها دارد. در پایان عمر از هر چیز دوری گزید و در کوههای مَرَق از قراء کاشان گوشه گرفت و در حدود سال ششصد و ده در آنجا وفات یافت ». (ادامه…)

فلسفه اسلامى که با کندى در قرن دوم هجرى، فارابى در قرن سوم و اخوان الصفا در قرن چهارم هجرى آغاز شده بود، با نبوغ ابن سینا در اوایل قرن پنجم هجرى توسعه، تکامل و نظام ویژه اى یافت و بحق مى توان وى را میراث دار فلسفه یونان و یک فیلسوف مشایى دانست، به نحوى که توانست منش عقلانى ارسطو را درک کرده و در ذهن توانمند خویش بپروراند و ماحصل اندیشه اش را در قالب آثار ارزشمندى چون شفا، نجات، اشارات، دانشنامه علایى و… ارائه دهد.(۱) ابن سینا برخلاف نظر ابن رشد که وى را متکلم اشعرى معرفى مى کرد و مى گفت که از آراى ارسطو عدول کرده است و برخلاف عقل سخن گفته است، یک فیلسوف و بلکه از برترین فلاسفه جهان به شمار مى رود. ابن رشد، همچون مدیرى حلقه به گوش، به ارسطو به عنوان مرشد نگاه مى کرد(۲) و فقط به شرح آثار وى مى پرداخت تا آنجا که وى را مى توان فقط یک شارح و مقلد ارسطو نام برد.(۳) اما ابن سینا در مقام یک فیلسوف و با عقل فلسفى نقاد، سعى کرد علاوه بر شرح و

تبیین آراى ارسطو یک طریق فلسفى و عقلى جدید ارائه دهد و فضاهاى خالى تفکر ارسطویى را به بهترین شکل پر کند و نکات مجهول آن را معلوم سازد و اگر در مواردى با ارسطو مخالف است آنها را بیان کند. (۴)
شفاى ابن سینا تفسیر مابعدالطبیعه ابن رشد نیست، به نحوى که فقط به شرح مابعدالطبیعه ارسطو بسنده کرده باشد، بلکه خود کتاب فلسفى عظیمى است در کنار مابعدالطبیعه ارسطو. ابن سینا در این کتاب تا حدود زیادى مشایى است و جز در برخى موارد که تفکرات نو افلاطونى و آموزه هاى اسلامى در آن مشاهده مى شود، بیش تر شرح و تبیین آراى ارسطو است. کسى با مطالعه این کتاب و دیگر آثار ارزشمند ابن سینا نمى تواند مدعى شود که فلسفه ابن سینا مجموعه اى است که در آن عناصر فلسفه ارسطویى و نوافلاطونى با کلام اسلامى آمیخته شده است و با شیوه اى کهنه شده، در اختیار مسلمانان قرار گرفته است. فلسفه ابن سینا فلسفه التقاطى نیست، بلکه تفکر ارسطویى است که در ذهن فعال این اندیشمند، به صورتى دیگر نمایان شده است که اگرچه تفاوت اساسى و بنیادین با منش ارسطویى ندارد، ولى عین آن هم نیست و حتى مى توان گفت، چیزى است برتر از آن، که توانسته به خوبى رابطه میان موجودات جهان و ارتباط کثیر و واحد را که دغدغه فیلسوفان یونان باستان بوده است، نشان دهد ولى متأسفانه این اندیشه گرانمایه مورد لطف قرار نگرفت و نه تنها در جهان شرق اسلام، از سوى غزالى(قرن پنجم هجرى) بلکه در جهان غرب اسلام به وسیله ابن رشد مورد بى مهرى فراوان قرار گرفت. (ادامه…)

جالینوس پزشک یونانی : ۱۳۰ – ۲۰۰م                                  ویرایش : مریم فودازی
«جالینوس» اهل «پرگامون» یونان (برگامای کنونی در ترکیه) بود. وی در میان پزشکان یونان باستان – که هریک در زمان خود بی مانند بودند- در مرتبه هشتم قرار داشت. وی در دورانی زندگی می کرد که اروپا تحت تسلط امپراطوری روم قرار داشت و نگاه رومیها به پزشکی، بیشتر در حد تاکید بر بهداشت همگانی بود. آنها قناتهایی را برا ی انتقال آب سالم فاضلابها و خارج کردن مواد زائد و گرمابه های عمومی و همچنین رعایت بهداشت شخصی افراد ساخته بودند. با وجود این، محدودیتهایی نیز در نگرش آنها وجود داشت. برای مثال، آنها به درمان بیماریهای فردی توجهی نداشتند و کالبد شناسی را نیز به حساب نمی آوردند. از این رو جالینوس به شناخت نقاط ضعف طب در رومیها کمک کرد. (ادامه…)

کورش کبیر. [ رُ ش ِ ک َ ] (اِخ ) کورش بزرگ . سردودمان و مؤسس سلسله ٔ هخامنشی (۵۵۹ – ۵۲۹ ق .م .) پسر کمبوجیه ٔاول یا کمبوجیه دوم در بعضی از مآخذ او را کورش دوم و در برخی دیگر کورش سوم نامیده اند. وی بر آخرین پادشاه ماد موسوم به ایشتوویگو یا آستیاژ خروج کرد و پادشاهی را از قوم ماد به قوم پارسی منتقل ساخت و ارمنستان را مطیع کرد و با بابلیان جنگید و بابل و لودیه (لیدی ) را مسخر ساخت و کرزوس پادشاه لودیه را پس از اسارت مورد عفو قرار داد و فریگیا را ضمیمه ٔ ایران کرد. کورش یهودیانی را که در بابل اسیر بودند آزاد کرد و اجازه ٔ بازگشت به بیت المقدس داد. وی از طرف شمال شرقی تا رود سیحون (سیردریا) پیش رفت و در کنار آن رود، شهری به اسم خود بنا کرد و از سوی مشرق و جنوب تا رود سند پیش تاخت . او در جنگ با یکی از قبایل سکایی در شمال ایران زخم برداشت و کشته شد، و به قولی دیگر در پارس به مرگ طبیعی درگذشت . آرامگاه وی در مشهد مرغاب (فارس ) است . کورش در میان مردان تاریخی عهد قدیم ، یکی از رجال کم نظیری است که نامشان در اذهان ملل عهدهای مختلف باقی مانده است . حتی می توان گفت که از این حیث او یکی از سه شخصیتی است که به ترتیب تاریخ اسمشان ذکر می شود: کورش ، اسکندر و قیصر (ژول سزار). اشتهار او در میان ملل جهان چند جهت دارد: نخست آنکه پیامبران بنی اسرائیل او را بسیار ستوده اند و پیروان مذاهبی که تورات را مقدس می دانند، از کودکی و از راه کتابهای مذهبی خود با نام کورش مأنوس می شوند و او را محترم می شمارند. دیگر آنکه کورش را مورخان عهد قدیم و جدید به اتفاق بانی دولتی می دانند که از حیث وسعت بی سابقه بود و از سیحون تا دریای مغرب و بحر احمر امتداد داشت . اما اگر به دیده ٔ انصاف بنگریم باید بگوییم که شهرت و عظمت کورش از فتوحات او نیست ، زیرا قبل از او بابل و آشور پادشاهان عظیم الشأن و جهانگیران نامی داشتند. اهمیت و شهرت جهانگیر کورش از طرز سلوک و رفتاری است که وی با ملل مغلوب داشت و چنین رفتار دادگرانه ای در مشرق زمین بی سابقه بوده است . وی سیاست ظالمانه ٔ پادشاهان سابق و بخصوص سلاطین آشور را به سیاست رأفت و مدارا تبدیل کرد. دیگر آنکه در فتوحات کورش نه تنها پادشاهان و شاهزادگان مغلوب کشته نمی شوند، بلکه از خواص و ملتزمان او می گردند (مانند: کرزوس و تیگران ). همچنین در شهرهای تسخیرشده کشتار نمی شود و مقدسات ملل محفوظ و محترم می ماند. کورش در بیانیه ها و فرمانهای خود از مقدسات ملل به احترام و تکریم نام می برد. آنچه را از ملل مغلوب ربوده اند، پس می دهد و از جمله برطبق مندرجات تورات ۵۴۰۰ ظرف طلا و نقره به بنی اسرائیل رد می کند، معابد ملل مغلوب را تعمیر و تزیین می نماید (مانند: معبد اساهیل و ازیدا در بابل ، و امر به بنای معبد بزرگی در بیت المقدس ). پس از کشته شدن بلتشصر – پسر پادشاه بابل – دربار پارس و همه ٔ سپاهیان ایران به حکم کورش ، عزادار می شوند. در لودیا (لیدی ) کورش از میان مردم آنجا یک تن را والی می کند. شهر صیدا که به دست «بخت نصر» پست و ذلیل شده بود، به دست کورش آباد و ارجمند می گردد. از داوریهای مورخان ومدلول اسناد و مدارک تاریخی چنین برمی آید که کورش سرداری دلیر و کاردان و سیاستمداری بزرگ و مهربان بود. اراده ٔ قوی و عزمی راسخ داشت . جزمش کمتر از عزمش نبود، زیرا که بیشتر به عقل متوسل می شد تا به شمشیر. سلوک کورش با مردم مغلوب ، دوره ٔ جدید در تاریخ مشرق زمین قدیم گشود که تا حمله ٔ اسکندر به ایران ادامه یافت و آن را از دوره های پیش متمایز ساخت . (از حاشیه ٔبرهان چ معین ؛ ذیل کوروش ). و رجوع به ذوالقرنین در همین لغت نامه و ایران باستان ج ۱ صص ۲۳۲-۴۷۷ شود.

جمشید ، از شاهان‌ اسطوره‌ای ایرانی. در میان‌ شاهان‌ اسطوره‌ای پیشدادی و حتی شهریاران‌ تاریخی ایران‌، جمشید بیش‌ از همه‌ از شکوه‌ و آوازه‌ برخوردار بوده‌ است‌. اخبار و روایات‌ او به‌ تفصیل‌ در کتابهای تاریخی و داستانهای حماسی و افسانه‌های عامیانه‌ نقل‌ شده‌ و تنها شهریار اسطوره‌ای است‌ که‌ در سروده‌های گاهانی از او یاد شده‌ است‌ ( رجوع کنید به اوستا، یسنا ، ص‌ ۱۱۶). نام‌ او، جم‌، در اوستا به‌ صورت‌ yima آمده‌ است‌ که‌ همزاد و توأم‌ معنی میدهد ( رجوع کنید به بارتولومه‌ ، ستون‌ ۱۳۰۰). (ادامه…)

تا کنون شده در سایت گوگل در رابطه با ایران باستان جستجو کنید؟ کنجکاو شده اید عکس های تمدن های مختلف را ببینید ؟ چون تخت جمشید ؟ تا کنون به فرهنگی عظیم مصر باستان فکر کرده اید ؟ یا بین النهرین ؟ چین هند ژاپن یا کره ؟ …

ما در این بخش قصد داریم یکی از برترین سایت های تخصصی تاریخ باستان را به شما معرفی کنیم ؛ این وبسایت که با عنوان : تاریخ تمدن جهان باستان مشهور است کارهای خود را فقط به دوره عهد باستان محدود کرده است تا مخاطبان این وبسایت با آرامش خاطر آنچه را می خواهند بکاوند. جای گیری ۵۰ کشور و بیش از ۲۰۰ موضوع مختلف و صد ها رشته سخن برای هر کشور باستانی ؛ در این سایت برای مثال کشور تمدن ساسانیان و امپراطوری هخامنشیان یا مصر باستان دیگر تمدن های باستان رده بندی خاصی دارند اینگونه نیست که از دید مرزهای امروز به آنها نگرش شود. وجود بیش از هیجده هزار مطلب گوناگون از عکس ؛ تحقیق ؛ فیلم ؛ و صد های موضوع دیگر از امتیاز بزرگ این وبسایت است. حال در حالی که خدمات بسیاری هم برای دوست داران اهل اینترنت نیز فراهم آورده امکاناتی همچون افزایش بازدید آنان ، ثبت لینک رایگان برای دوستان ؛ کتابخانه سایت های ایران و البته تاریخ ما دارای بخش های بسیاری از جمله : دانلود کتاب های فقط عهد باستان ؛ مشاهیر ؛ بخشی برای زبان : فارسی ؛ ترکیه ؛ عربی و اینگلیسی را نیز دارا می باشند که هر کدام هر روز به روز می شوند و دارای نام هستند. اما یکی از بخش های بسیار پرطرفدار این وبسایت بزرگ شخصی مربوط به مصر باستان است. چنان که خود خودشان آن را ” تاریخ تمدن مصر باستان ” می نامند. از دیگر بخش های پرطرفدار این وبسایت می توان نام برد : عکس های مصر باستان ؛ زنان و دختران باستان ؛ ادیان و مذاهب باستانی و در تیتر ها و موضوعات و دسته بندی های بسیاری که در قالب یک متن نمی گنجد.

تمامی مطالب این وبسایت در مورد تاریخ تمدن باستان می باشند که در نوع خود جالب می باشد ؛ و بازدید کننده وقتی وارد سایت می شود می داند که هیچ چیز جز مطالب تاریخ باستان نمی تواند بیابد. در واقع این سایت نخستین سایت تخصصی تاریخ باستان یا تاریخ می باشد. چنان که قبل از این سایت سایت های دیگر هرگز محدودیت یا رسم و نقشیه ای را دنبال نمی کنند…

یکی از نکته های جالب این وبسایت این است که بازدید کننده ها می توانند در سایت ثبت نام کنند و سپس در سایت فعالیت کنند.مقالات و کتاب های یا عکس ها همه را می توان ارسال کرد. یا مشترک وبسایت شده و با هر بار به روز رسانی از طریف ایمیل اطلاع یابند.

www.Tarikhema.IR